Tarihçesi :
Damal ve yöresi Orta Asya’dan Avrupa’ya göç eden Türk boylarının geçiş
güzergahında bulunan yerleşim alanlarıdır. Tarihte Ardahan-Posof Sancaklarına
bağlı Yukarı Kur’a ya da Meşe Ardahan adı ile anılan bölge 1064 yılında Sultan
Alparslan tarafından Selçuklu topraklarına katılmıştır. Akkoyunlu Uzun Hasan
döneminde (1453) Maraş yöresinden gönüllü olarak getirilen Dulkadurlu-Ulusu
topluluğundan “Türkmenler” bu yöreye yerleşmişler, Ulgar ve Cin Dağlarını yaylak
edinip zamanla Damal bölgesinde köyler kurarak günümüze kadar kendi gelenek ve
göreneklerini yaşatmışlardır. Yöre halkı İstanbul ağzına yakın Maraş şivesini
günümüzde dahi kullanmaktadır. Geneli Hüseyni-Bektaşi olan Alevilik inancındaki
yöre halkının kadın giyimleri Orta Asya’dan gelen eski Oğuz geleneklerini
yansıtmaktadır. Bölge 1876-1920 tarihleri arasında Rusların istilasına
uğramıştır. Halen halk arasında 93 kırgını olarak anılan Osmanlı-Rus Savaşında
44 yıl istila ve Rus zulmü yaşamasına rağmen yöre halkı gelenek ve
göreneklerinden taviz vermemiştir. Bolşevik ihtilalinden sonra Rus ordusunun
çekilmesiyle İngiliz desteğindeki Ermeni ve Gürcü işgali devam etmiştir. Bu
işgale karşı Ardahan da Milli İslam Şurası kurulup, oluşturulan yerel komiteler
tarafından siyasi ve askeri mücadele yapılarak Kazım KARABEKİR komutasında ki
Türk Ordusunun Rus ordusunu yenilgiye uğratıp 1 Mart 1921 Yılında bölgeyi
kurtarmasına kadar bölge halkının direnişi sürmüştür.Damal ve yöresi Orta
Asya’dan Avrupa’ya göç eden Türk boylarının geçiş güzergahında bulunan yerleşim
alanlarıdır. Tarihte Ardahan-Posof Sancaklarına bağlı Yukarı Kur’a ya da Meşe
Ardahan adı ile anılan bölge 1064 yılında Sultan Alparslan tarafından Selçuklu
topraklarına katılmıştır. Akkoyunlu Uzun Hasan döneminde (1453) Maraş yöresinden
gönüllü olarak getirilen Dulkadurlu-Ulusu topluluğundan “Türkmenler” bu yöreye
yerleşmişler, Ulgar ve Cin Dağlarını yaylak edinip zamanla Damal bölgesinde
köyler kurarak günümüze kadar kendi gelenek ve göreneklerini yaşatmışlardır.
Yöre halkı İstanbul ağzına yakın Maraş şivesini günümüzde dahi kullanmaktadır.
Geneli Hüseyni-Bektaşi olan Alevilik inancındaki yöre halkının kadın giyimleri
Orta Asya’dan gelen eski Oğuz geleneklerini yansıtmaktadır. Bölge 1876-1920
tarihleri arasında Rusların istilasına uğramıştır. Halen halk arasında 93
kırgını olarak anılan Osmanlı-Rus Savaşında 44 yıl istila ve Rus zulmü
yaşamasına rağmen yöre halkı gelenek ve göreneklerinden taviz vermemiştir.
Bolşevik ihtilalinden sonra Rus ordusunun çekilmesiyle İngiliz desteğindeki
Ermeni ve Gürcü işgali devam etmiştir. Bu işgale karşı Ardahan da Milli İslam
Şurası kurulup, oluşturulan yerel komiteler tarafından siyasi ve askeri mücadele
yapılarak Kazım KARABEKİR komutasında ki Türk Ordusunun Rus ordusunu yenilgiye
uğratıp 1 Mart 1921 Yılında bölgeyi kurtarmasına kadar bölge halkının direnişi
sürmüştür.
Coğrafi Durumu :
Damal kuzey de Posof, doğu da Gürcistan ve Çıldır, güney de ve batıda Hanak ile
komşu olup toplam 74 Km kara sınırına sahiptir. İlçenin toplam yüz ölçümü 329
km² olup, rakımı 2.000 metredir. Arazi plato görünümünde olup, İlçenin bitki
örtüsü ilkbahardan sonbahara kadar yeşil çayır görümündedir. Yörede karasal
iklim hüküm sürer, yağış ülke ortalamasının altındadır. Sıcaklık kış mevsiminde
eksi (-) 30-35 dereceye kadar düşer. Yazları serin, kışları ise soğuk ve
yağışlıdır. İlçe sınırlarında Çikora Suyu ve Bağırsak Çayı adında iki akarsu
bulunmaktadır.Damal kuzey de Posof, doğu da Gürcistan ve Çıldır, güney de ve
batıda Hanak ile komşu olup toplam 74 Km kara sınırına sahiptir. İlçenin toplam
yüz ölçümü 329 km² olup, rakımı 2.000 metredir. Arazi plato görünümünde olup,
İlçenin bitki örtüsü ilkbahardan sonbahara kadar yeşil çayır görümündedir.
Yörede karasal iklim hüküm sürer, yağış ülke ortalamasının altındadır. Sıcaklık
kış mevsiminde eksi (-) 30-35 dereceye kadar düşer. Yazları serin, kışları ise
soğuk ve yağışlıdır. İlçe sınırlarında Çikora Suyu ve Bağırsak Çayı adında iki
akarsu bulunmaktadır.
İdari Yapı :
İlçe Cumhuriyetin kuruluşundan sonra nahiye olarak sırasıyla Posof, Ardahan,
Hanak, ilçelerine bağlı kalmıştır. Ardahan’ın İl olması ile birlikte İlçe
yapılarak idari bakımdan Ardahan’a bağlanmıştır. İlçenin 12 köy ve 3 mahallesi
vardır.İlçe Cumhuriyetin kuruluşundan sonra nahiye olarak sırasıyla Posof,
Ardahan, Hanak, ilçelerine bağlı kalmıştır. Ardahan’ın İl olması ile birlikte
İlçe yapılarak idari bakımdan Ardahan’a bağlanmıştır. İlçenin 12 köy ve 3
mahallesi vardır.
Nüfus:
İlçenin toplam nüfusu 8.677’dir. İlçe merkezinin nüfusu 2.571, köylerin nüfusu
ise 6.106’dır. Damal’da km2 ye 26 kişi düşmekte olup, yıllık nüfus artış hızı %
-16,19’dur.İlçenin toplam nüfusu 8.677’dir. İlçe merkezinin nüfusu 2.571,
köylerin nüfusu ise 6.106’dır. Damal’da km2 ye 26 kişi düşmekte olup, yıllık
nüfus artış hızı % -16,19’dur.
İlçe Orta Asya kökenli
ve tamami olmamakla beraber Alevi-Bektaşi-Türkmenlerden oluşmaktadır. Tek bir köyü İkizdere ise, Sünni Türklerden
oluşmaktadır.
Damal dağlarında beliren
Atatürk
silüeti ile ünlüdür. Her yıl Haziran ayının 15 ile Temmuz ayının 15’ine kadar
saat 18’den itibarenAtatürk’ün bu silueti net olarak yaklaşık 20 dakika
izlenmektedir. silüeti ile ünlüdür. Her yıl Haziran ayının 15 ile Temmuz ayının
15’ine kadar saat 18’den itibaren Karadağ sırtlarında Atatürk’ün bu
silueti net olarak yaklaşık 20 dakika izlenmektedir.
Ardahan'da bu tarihlerde Atatürk'ün İzinde-Gölgesinde Damal Müzik Şenlikleri
düzenleniyor.
2001 senesinde
Japonya`da
düzenlenen en iyi yerel kıyafetler yarışmasında, Damallı Halk Eğitim
öğrencilerinin yaptığı ilçenin adıyla özdeşleşen`da düzenlenen en iyi yerel
kıyafetler yarışmasında, Damallı Halk Eğitim öğrencilerinin yaptığı ilçenin
adıyla özdeşleşen Damal Türkmen Bebeği
birinci seçilmiştir.
Damal ve yöresi Orta Asya’dan Avrupa‘ya göç eden Türk boylarının geçiş
güzergâhında bulunan yerleşim alanlarıdır.Damal ve yöresi Orta Asya’dan
Avrupa‘ya göç eden Türk boylarının geçiş güzergâhında bulunan yerleşim
alanlarıdır. Tarihte Ardahan-Posof Sancaklarına bağlı
Kur’a ya da Meşe Ardahan adı ile anılan bölge
1064 yılında Alpaslan tarafından Selçuklu topraklarına katılmıştır.
Tarihte Ardahan-Posof Sancaklarına bağlı Kur’a ya
da Meşe Ardahan adı ile anılan bölgeAkkoyunlu Uzun Hasan döneminde 1453 Maraş yöresinden gönüllü olarak
getirilen Dulkadurlu–Ulusu topluluğundan “Türkmenler“ günümüze kadar kendi
gelenek ve göreneklerini koruya gelmişlerdir. Ulgar ve Cin dağlarını yaylak
edinip zamanla Damal bölgesinde köyler oluşturmuşlardır.
döneminde 1453 Maraş yöresinden gönüllü olarak
getirilen Dulkadurlu–Ulusu topluluğundan “Türkmenler“ günümüze kadar kendi
gelenek ve göreneklerini koruya gelmişlerdir. Ulgar ve Cin dağlarını yaylak
edinip zamanla Damal bölgesinde köyler oluşturmuşlardır.Yöre halkı İstanbul
ağzına yakın Maraş şivelerini günümüzde dahi kullanmaktadırlar. Geneli
Hüseyni–Bektaşi olan Alevilik inancındaki yöre halkının kadın giysileri Orta
Asya’dan gelen eski Oğuz geleneğini yaşatmaları bakımından dikkate değer yönüyle
Doğuda Tanrı dağlarından Batıda Tuna boylarına kadar uzanan topraklar Türk kültür birliğinin kanıtıdır.
Bölge 1876–1920 tarihlerinde Rusların istilasına
uğrayıp halen halk arasında
93 Harbiolarak bilinen Osmanlı-Rus savaşında 44 yıl istila ve
Rus zulmü yaşamasına rağmen, Türklük onur ve töresinden taviz vermemiştir.
olarak bilinen Osmanlı-Rus savaşında 44 yıl istila ve Rus zulmü yaşamasına
rağmen, Türklük onur ve töresinden taviz vermemiştir.
Yöre halkı İstanbul ağzına yakın Maraş şivelerini
günümüzde dahi kullanmaktadırlar. Geneli Hüseyni–Bektaşi olan Alevilik
inancındaki yöre halkının kadın giysileri Orta Asya’dan gelen eski Oğuz
geleneğini yaşatmaları bakımından dikkate değer yönüyle Doğuda Tanrı dağlarından
Batıda
İşgal sonrası Rus ordusunun çekilmesini müteakip
İngiliz desteğindeki Ermeni ve Gürcü birlikleri işgali başlamış bu işgale karşı,
Ardahan'da (Anadolu da İlk ulusal kurutuluş hareketi olarak)
Millî İslâm Şurası Yerel Direniş Hükümetiboylarına kadar uzanan topraklar Türk kültür
birliğinin kanıtıdır. kurulup siyasi ve askeri mücadele başlatır. 16. Mart 1921
tarihinde yapılan Moskova antlaşması ile bu gün geçerli olan Türk (o dönem Rus
sınırı) Gürcü sınırı çizilerek bölgenin kurtuluşu sağlanmış olur.
İşgal sonrası Rus ordusunun çekilmesini müteakip İngiliz desteğindeki Ermeni ve
Gürcü birlikleri işgali başlamış bu işgale karşı, Ardahan'da (Anadolu da İlk
ulusal kurutuluş hareketi olarak)
Mahalden Yetişen Önemli
Şahsiyetler :
-
- Ümit KAFTANCIOĞLU : Yazar,
Radyocu
-
- Reşat BAYKAL :İ.T.Ü Eski Rektörü
-
- Faruk DEMİR : Milletvekili, TRT
Ses Sanatçısı
|